Το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου είναι μια λειτουργική διαταραχή του πεπτικού συστήματος, όπου το έντερο δεν λειτουργεί σωστά χωρίς να υπάρχει εμφανής οργανική βλάβη ή φλεγμονή.
Είναι η πιο διαδεδομένη λειτουργική γαστρεντερική διαταραχή καθώς και ο συχνότερος λόγος παραπομπής σε γαστρεντερικές κλινικές.
Επηρεάζει το 5 – 20% του γενικού πληθυσμού και εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες και νεότερα άτομα (κάτω των 50 ετών).
Συμπτώματα από το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
Τα συμπτώματα του IBS κυμαίνονται από διάρροια (IBS-D) εώς δυσκοιλιότητα (IBS-C) ή και συνδυασμό και των δύο (IBS-M).
Παράλληλα, η νόσος προκαλεί δυσφορία, κοιλιακό πόνο, κοιλιακή διάταση και αέρια.
Ο βαθμός και η συχνότητα των συμπτωμάτων ενδέχεται να διαφέρουν σε κάθε ασθενή. Κάποιοι τα βιώνουν καθημερινά ενώ άλλοι αναφέρουν εμφάνιση συμπτωμάτων σε διαστήματα εβδομάδων και μηνών.
Οι μη γαστρεντερικές διαταραχές με την καλύτερη συσχέτιση είναι η ινομυαλγία, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης και ο χρόνιος πυελικός πόνος.
Επιπλέον, το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου συνοδεύεται συχνά από άλλα εξω-εντερικά συμπτώματα όπως συμπτώματα άσθματος και εγκεφαλικού πόνου.
Η νόσος δεν σχετίζεται με την ανάπτυξη σοβαρής νόσου ή θνησιμότητα, αλλά επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα της ζωής των ασθενών.
Γιατί προκαλείται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
Η παθογένεια του συνδρόμου φαίνεται να είναι πολυπαραγοντική.
Ωστόσο, παρά τον επιπολασμό του, η φυσιολογία του δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητή.
Σύμφωνα με ενδείξεις φαίνεται ότι η κληρονομικότητα, το περιβάλλον, οι κοινωνικές επιρροές, το εντερικό μικροβίωμα, η φλεγμονή μικρού βαθμού και οι διαταραχές στο νευροενδοκρινικό σύστημα (NES) του εντέρου είναι παράγοντες που διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παθογένεια του.
Παρόλα αυτά, το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο είναι η πλέον πιο αποδεκτή θεωρία. Το μοντέλο αυτό ορίζει ότι τα συμπτώματα είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταξύ ψυχολογικών, συμπεριφορικών, ψυχοκοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Κληρονομικότητα και Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
Ένα αξιοσημείωτο ποσοστό των ασθενών με IBS είχαν οικογενειακό ιστορικό IBS.
Το γεγονός αυτό υποδεικνύει το γενετικό υπόβαθρο της νόσου, ωστόσο οι απόψεις με βάση τα αποτελέσματα των ερευνών διίστανται.
Η συσχέτιση γονιδίων με την προδιάθεση εμφάνισης του συνδρόμου απασχολεί ιδιαίτερα την ιατρική κοινότητα. Τα αποτελέσματα έως τώρα, αν και ενθαρρυντικά, δεν επαρκούν για την εξακριβωμένη συσχέτιση τους.
Ο ρόλος του περιβάλλοντος
Οι κοινωνικές επιρροές έχουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στο Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου.
Έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν ή και ευθύνονται πλήρως για την εμφάνιση του IBS ή των συμπτωμάτων του συνδρόμου.
Αυτό οφείλεται στην αλληλεπίδραση του εγκεφάλου με το έντερο και του συστήματος αυτού. Συνεπώς, η κατανόηση του είναι απαραίτητη για την σωστή αντιμετώπιση του συνδρόμου.
Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η συμβολή των κοινωνικών επιρροών είναι το ίδιο μεγάλη όσο και η κληρονομικότητα.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Επί του παρόντος, δεν υπάρχει βιοχημικό, τοματοπαθολογικό ή ραδιολογικό διαγνωστικό τεστ για το IBS.
Η διάγνωση του βασίζεται κυρίως στην εκτίμηση των συμπτωμάτων η οποία συχνά χάνεται ή καθυστερεί.
Κριτήρια της Ρώμης
Έχει δημοσιευτεί ένας ορισμός για τη διάγνωση του IBS το 1992.
Ονομάζεται κριτήρια της Ρώμης, τα οποία αναθεωρήθηκαν το 2005 και μετονομάστηκαν ως κριτήρια Ρώμης ΙΙΙ.
Εκτός από αυτά τα κριτήρια, η ηλικία άνω των 50 ετών, ένα μικρό ιστορικό συμπτωμάτων, τα νυχτερινά συμπτώματα, η απώλεια βάρους, η αιμορραγία του ορθού, η αναιμία και η παρουσία δεικτών για φλεγμονή ή λοιμώξεις θεωρούνται προειδοποιητικά σημάδια.
Η διάγνωση πρέπει να βασίζεται σε κλινικά δεδομένα, χρησιμοποιώντας συμπτώματα με βάση κριτήρια της Ρώμης, εκτός εάν τα συμπτώματα είναι άτυπα.
Τα κριτήρια της Ρώμης ΙΙΙ αποτελούνται από υποτροπιάζοντα κοιλιακό άλγος ή δυσφορία για τουλάχιστον 3 ημέρες τον μήνα στους τελευταίους 3 μήνες που σχετίζονται με ≥ 2 από τα ακόλουθα:
- βελτίωση με την αφόδευση
- εμφάνιση που σχετίζεται με μεταβολή της μορφής των κοπράνων
- διαφορετική συχνότητα κενώσεων
Τα υποστηρικτικά συμπτώματα που δεν αποτελούν μέρος των κριτηρίων της Ρώμης ΙΙΙ περιλαμβάνουν: μη φυσιολογική συχνότητα κοπράνων, μη φυσιολογική μορφή κοπράνων, επείγουσα ανάγκη ή αίσθημα ατελούς κένωσης του εντέρου, περαστική βλέννα και φούσκωμα.
Η πλειοψηφία των Γαστρεντερολόγων πιστεύει ότι μια διάγνωση βασισμένη στα κριτήρια της Ρώμης ΙΙΙ, ακόμη και χωρίς υποστηρικτικά συμπτώματα είναι αρκετή για διάγνωση του IBS.
Η βασική διάγνωση θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα προσεκτικό και ενδελεχές ιατρικό ιστορικό.
Στόχος είναι η ακριβέστερη ανίχνευση της δυναμικής των συμπτωμάτων, καθώς και των ενεργών συμπτωμάτων συναγερμού.
Εάν ο ασθενής έχει υποδηλωτικά συμπτώματα IBS και δεν υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια ή κανένα οικογενειακό ιστορικό IBD ή καρκίνου του παχέος εντέρου, απαιτείται περιορισμένος αριθμός διαγνωστικών μελετών για να αποκλείσει τη βιολογική νόσο.
Αυτή η περιοριστική διαγνωστική προσέγγιση εξαιρεί τη βιολογική νόσο σε περισσότερο από το 95% των ασθενών.
Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου και διατροφή
Η αποτελεσματική διαχείριση των ασθενών με IBS βασίζεται σε μία εξατομικευμένη, ολιστική προσέγγιση που ενσωματώνει ισορροπημένη διατροφή, τρόπο ζωής, ιατρική φροντίδα και συμπεριφορικές παρεμβάσεις.
Λόγω της ετερογένειας του Συνδρόμου δεν υπάρχει τυπική θεραπεία. Η χρόνια χρήση φαρμάκων θα πρέπει να ελαχιστοποιείται όσο το δυνατόν περισσότερο ή ακόμα και να αποφεύγεται.
Η διατροφική αντιμετώπιση του IBS αποτελεί μια πολυσυζητημένη πιθανή λύση αν και η σχέση μεταξύ τροφίμων και συμπτωμάτων στο IBS είναι πολύπλοκη.
Με την πάροδο των ετών πολλές δίαιτες έχουν μελετηθεί όπως η αύξηση πρόσληψης φυτικών ινών, η δίαιτα αποκλεισμού τροφίμων, ο αποκλεισμός γαλακτοκομικών προϊόντων, ο αποκλεισμός του αλκοόλ, της καφεΐνης, των πικάντικων και των λιπαρών τροφίμων, η δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων και χαμηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη.
Οι μελέτες έχουν δείξει ότι ορισμένες από αυτές τις διαιτητικές παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν στην μείωση των γαστρεντερικών συμπτωμάτων και στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Ωστόσο η αποτελεσματικότητα τους διαφέρει μεταξύ των ατόμων και απαιτεί εξατομικευμένη εφαρμογή.
Δίαιτα Fodmap
Τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα και περισσότερη συζήτηση για τη δίαιτα FODMAP και την αποτελεσματικότητα της στο Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου.
Η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων διατροφικά αφορά κυρίως την μείωση των ζυμώσιμων υδατανθράκων. Πρόκειται για ένα είδος υδατανθράκων βραχείας αλύσου, που μπορεί σε αρκετούς ανθρώπους να δημιουργούν διαταραχές στο πεπτικό σύστημα.
Κάποιοι από αυτούς είναι η φρουκτόζη, η λακτόζη, οι φρουκτάνες (υδατάνθρακας που βρίσκεται σε προϊόντα όπως το αλεύρι από σίκαλη και κριθάρι), οι γαλακτάνες που βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες στα όσπρια και οι πολυόλες όπως η ξυλιτόλη, σορβιτόλη, μαλτιτόλη και μαννιτόλη.
Η συγκεκριμένη διατροφή είναι πλέον αποδεκτή ως αποτελεσματική στρατηγική για την διαχείριση των συμπτωμάτων του Συνδρόμου.
Στην ουσία, οι ασθενείς με Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου θα πρέπει να αποφεύγουν τα τρόφιμα που προκαλούν εμφάνιση των συμπτωμάτων τους. Επίσης, να καταναλώνουν τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και να συμμετέχουν σε τακτική σωματική δραστηριότητα.
Σε συνδυασμό με την καθοδήγηση από έναν ειδικό Διαιτολόγο, ορισμένοι ασθενείς μπορούν να επωφεληθούν από την στοχευμένη διατροφική αποβολή συγκεκριμένων υδατανθράκων όπως η λακτόζη ή η φρουκτόζη ή η γλουτένη.
Όμως, επειδή το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από μεγάλη ετερογένεια, είναι σημαντικό να εξατομικεύεται η θεραπεία του κάθε ασθενούς.
Η διαιτητική διαχείριση του IBS μπορεί να είναι ένα συγκεχυμένο πεδίο λόγω του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές κλινικές καταστάσεις όπως ο τύπος της νόσου, η ηλικία του ασθενούς ή το στάδιο της νόσου, για παράδειγμα, μπορεί να αλλάξει το ποια συμβουλή είναι η κατάλληλη.
Καταλήγοντας για το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
Συμπερασματικά, το IBS αποτελεί μια πολύπλοκη αλλά αντιμετωπίσιμη διαταραχή, η οποία απαιτεί σωστή ενημέρωση, έγκαιρη διάγνωση και εξατομικευμένη φροντίδα.
Παρότι δεν απειλεί την ζωή, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την σωματική και ψυχολογική ευεξία των ασθενών.
Η κατανόηση των παραγόντων που συμβάλλουν στην εμφάνιση και επιδείνωση του, καθώς και η υιοθέτηση κατάλληλων διατροφικών συνηθειών, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στον έλεγχο των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής.
Διατροφική υποστήριξη για Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
Χρειάζεστε επιστημονική διατροφική καθοδήγηση για να διαχειριστείτε τα συμπτώματα του Συνδρόμου Ευερέθιστου Εντέρου;
Το Διαιτολογικό γραφείο Σταματία Διακάκη μπορεί να σας υποστηρίξει δια ζώσης ή διαδικτυακά όπου και να βρίσκεστε. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με εμάς με όποιον από τους ακόλουθους τρόπους σας εξυπηρετεί:
- Καλέστε μας στο + 2316020999
- Συμπληρώστε την φόρμα επικοινωνίας της ιστοσελίδας μας
